In ‘Hoge vaandels’ wordt de beklemming steeds meer voelbaar

Noem het leven van de Beierse familie Kluger gerust idyllisch. Er zijn weleens wat spanningen, maar de wereld waarin een zekere Hitler steeds luider van zich laat horen is ver weg. Berlijn is ver weg en het enige waar dochter Lexa zich druk om hoeft te maken, is over haar aanstaande huwelijk met de jonge arts Moritz. Is hij niet in de buurt, dan kan ze zich met haar broers, neefjes en nichtjes of vriendinnen vermaken in de omgeving van Kranach, aan de voet van de Alpen.

Toch vertoont de Alpenromantiek in ‘Hoge vaandels’ steeds meer barstjes. Eerst langzaam als de jonge Klugers de economische malaise aan den lijve ondervinden, dan steeds sneller als het nazisme Duitsland overspoelt en ook huize Kluger binnendringt. Een van de eerste slachtoffers in Kranach is Moritz, die een geheim met zich meedraagt waarvan hij zich nooit goed bewust was.

Opnieuw ontdekt

In ‘Hoge vaandels’ laat Sally Carson op een meeslepende manier zien hoe het nazisme Duitsland aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog steeds meer in zijn greep kreeg. Naarmate Hitler aan invloed wint, worden de beklemming en de Jodenhaat steeds meer voelbaar in Kranach.

De roman is niet alleen een tijdcapsule maar ook een dringende waarschuwing voor lezers.

Het bijzondere aan ‘Hoge vaandels’ is dat het boek een van de eerste waarschuwingen was voor het nazikwaad. De Britse Sylvia ‘Sally’ Carson schreef het boek al in 1934 op basis van haar waarnemingen tijdens logeerpartijen in Beieren. Daar zag ze hoe Hitlers ideologie steeds meer aan invloed won. Die waarnemingen verwerkte ze in ‘Crooked Cross’ (‘Hakenkruis’). Het boek verkocht goed en werd zelfs verwerkt tot een theatervoorstelling, maar maakte nooit internationaal furore totdat de Britse uitgeverij Persephone Books het boek terugvond en in 2025 opnieuw uitgaf. Sindsdien ontving het boek positieve kritieken en werd het in meerdere talen vertaald. In Nederland bracht uitgever Wilma Seijbel (uitgeverij Karmijn) het boek uit onder de titel ‘Hoge vaandels’.

De herontdekking van ‘Crooked Cross’ is waardevol omdat het boek laat zien hoe een kwaadwillende ideologie sluipenderwijs zijn gif kan achterlaten in levens van personen die daar vrij van dachten te zijn. Dat gif laat niemand onberoerd en vernietigt mensenlevens als het maar lang genoeg de tijd krijgt om zijn werk te doen. Daarmee is de roman niet alleen een tijdcapsule maar ook een dringende waarschuwing voor lezers die het boek ruim 90 jaar nadat het voor het eerst verscheen in handen krijgen.