‘De slag om Stalingrad’ heeft genoeg om over na te denken

Bombardementen en maandenlange straatgevechten legden in 1942 de Russische stad Stalingrad in puin. Honderdduizenden burgers kwamen om. Hoe kan Artem overleven?

Artem Romanovitsj is een dromer. Na schooltijd gaat de twaalfjarige jongen uit Stalingrad graag naar het Pionierspaleis om vogels te ontleden en skeletten van knaagdieren te tekenen. Onderweg volgt hij de vele dieren die hij tegenkomt – als het even kan, observeert hij ze urenlang. Zijn toekomstdroom is dan ook om dieren te onderzoeken.

Maar het Duitse Zesde leger verstoort die droom wreed. Vanwege zijn strategische ligging – Stalingrad ligt aan de belangrijke rivier Wolga en is de toegangspoort naar de olievelden in Zuid-Rusland – willen de Duitsers de stad in handen krijgen. Het Russische leger zet alles op alles om dat te voorkomen. Terwijl Artems broer als soldaat belangrijke objecten in de stad moet verdedigen, worden Artem en zijn moeder met nog honderdduizenden andere burgers met provisorisch gereedschap aan het werk gezet om barricades op te richten.
Als de Duitsers de stad niet alleen vanaf de grond maar ook uit de lucht aanvallen, blijken de Russische verdedigingsplannen helemaal niet zo goed te werken als de legerleiding had beloofd.

Constante spanningsboog

In ‘De slag om Stalingrad’, het derde deel in de Escape!-serie van de populaire fictieauteur Andy Marino, maken lezers kennis met de slag om Stalingrad. Terwijl Artem zijn geboortestad in een steeds grotere ruïne ziet veranderen, vecht hij met zijn moeder en de mysterieuze gast Yuna om te overleven. Dat wordt steeds moeilijker: eten en drinken raken op, de straten van Stalingrad zijn overdag en ’s nachts het domein van vechtende soldaten. Tot overmaat van ramp raakt Artems moeder tijdens een bombardement zwaargewond en dreigt Yuna door de Duitsers te worden vermoord. Op de achtergrond knaagt voortdurend de vraag of Artems broer nog in leven is – evenals Artems belofte aan hem om hun moeder in veiligheid te brengen.

Artem haalt weliswaar acties uit, maar Marino weet die in balans te houden met goed uitgewerkte antagonisten.

Ondanks die complexe thema’s wordt ‘De slag om Stalingrad’ op geen enkel moment te zwaar. Doordat Marino de thema’s goed doseert, heeft het boek een goede, constante spanningsboog. Artem haalt weliswaar veel – en ook nog eens bijzonder gevaarlijke – acties uit, maar Marino weet die in balans te houden met goed uitgewerkte antagonisten. De geschonden jongensdroom van Artem had wat meer aandacht kunnen krijgen: na het vrij abrupte einde keert hij nooit meer terug te keren in het verhaal.

Anderzijds is dat ook wat een oorlog doet: kinderen al jong volwassen maken en voor keuzes plaatsen waar ze nooit over na zouden moeten denken. Die impliciete boodschap – in combinatie met de confronterende ontmoeting met Artems broer en het open verhaaleinde – geeft jongeren genoeg om over na te denken. Een aanrader.