‘Kom van dat scherm af!’ confronteert opvoeders met hun eigen gedrag

‘Grijp jij direct naar je telefoon zodra je wakker bent? Neem je hem mee als je de hond uitlaat? Pak jij je smartphone erbij tijdens de avondmaaltijd? Lig je nog uren te scrollen op bed?’
De vragen die Leenard Kanselaar stelt in ‘Kom van dat scherm af!’ (met de heerlijke ondertitel #Hoedan?) zijn even confronterend als herkenbaar – en zeker niet alleen voor jongeren.

Stel dat je dagelijks zo’n 2 uur besteedt aan je smartphone, rekent de mediacoach, uit. Dan ben je in een week 14 uur kwijt, in een maand zo’n 56 uur en in een jaar 730 uur. Dat klinkt misschien als weinig, maar komt toch neer op een maand per jaar. Wie 80 wordt en op z’n twaalfde een smartphone kreeg, heeft aan het einde van zijn leven 5 jaar en 8 maanden aan schermtijd doorgebracht.

Wie 80 wordt en op z’n twaalfde een smartphone kreeg, heeft aan het einde van zijn leven 5 jaar en 8 maanden aan schermtijd doorgebracht

Maar, zegt Kanselaar – die bijna 10 jaar jongerenwerker was bij Youth for Christ – God wil dat je je tijd beter doorbrengt. Daarom traint hij ouders tegenwoordig in media-opvoeding. Aan hen de taak om het mediagebruik van hun kinderen te kanaliseren en om hun kinderen de goede weg te wijzen.

Wie ‘Kom van dat scherm af!’ leest, ziet overigens geen top-downbenadering. Kanselaar gaat naast opvoeders zitten en spiegelt hen met hun eigen gedrag. Het maakt namelijk nogal uit wat zij doen en laten, zegt hij, want kinderen zíén dat.
En waarschuwt hij: ‘Laat je niet wijsmaken dat je als ouder weinig of geen invloed meer hebt op de normen en waarden van je kind. Je voorbeeldgedrag doet ertoe.’

Aansporing

Een van de sterke kanten van ‘Kom van dat scherm af!’ is de context waarin de coach het gebruik van mobiele apparaten en sociale media plaatst. Hij bespreekt de technologie, de veranderde maatschappij en het verdienmodel van bedrijven (data!), en hoe die factoren ervoor zorgen dat jong en oud steeds opnieuw naar de smartphone grijpt.

Kanselaar noemt verder het beestje bij zijn naam. Hij bespreekt de aantrekkingskracht van porno bijvoorbeeld op een open en positieve manier en geeft ouders huiswerk mee. Kijk niet weg, is zijn boodschap, maar ga zelf aan de slag. Want of het nu gaat om porno of om TikTok, openheid en een proactieve houding zijn geboden. Dat blijkt soms best een worsteling onder christelijke ouders: ’80 procent van de christelijke jongeren geeft aan geen voorlichting te hebben gekregen over het online versturen en ontvangen van seksueel getinte beelden en berichten.’

Niet elke christelijke of reformatorische ouder zal zich herkennen in de manier waarop Kanselaar de Bijbel uitlegt (of juist even op de achtergrond houdt). Wel laat hij opvoeders in het boek veel ruimte om hun eigen geweten te volgen en dringt hij geen visie op.

Praktische voorstellen

Opvoeders die om praktische tips verlegen zijn (en welke opvoeder is dat niet?) kunnen hun voordeel doen met de vele tips (‘#lifehacks’). Of het nu gaat om groepsgedrag, seksuele opvoeding of ouderlijk toezicht, Kanselaar doet steeds meerdere praktische voorstellen die ouders kunnen gebruiken. Om er alvast één te noemen: bezoek als ouder samen met je kind het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid in Hilversum. Daar leren kinderen over de technologie van vroeger en zien ouders wat er voor de jeugd van tegenwoordig allemaal te koop is. Kunnen ze gelijk de basis leggen voor een goed gesprek.
Aanbevolen.