Unpluq geeft smartphonegebruikers een echte ‘sleutel’ tot hun apps

Smartphoneverbod – excuses, gebruiksadvies – of niet: smartphones hebben een ongekende aantrekkingskracht op jongeren én ouderen. Ouderlijk toezicht kan helpen om die kracht te beteugelen, net als een hele reeks trucjes – van je smartphone ver buiten bereik leggen tot het uitschakelen van je kleurenscherm. Unpluq tapt uit een ander vaatje, met een fysieke ‘sleutel’ die de drempel voor je telefoongebruik vergroot werkt dat?

De NFC-tag van Unpluq is slechts 22 millimeter breed en diep, en grofweg 3 millimeter hoog. Aan je sleutelbos valt hij dan ook nauwelijks op, of het zou door z’n gele kleur moeten zijn. Stop je ‘m los in je broekzak, dan moet je soms ook nog eens goed zoeken om hem weer tevoorschijn te halen.
Maar de kleine tag heeft een verborgen kracht: alleen als je hem in je bezit hebt, heb je toegang tot functies op je smartphone. Laat je hem thuisliggen (of houd je hem als opvoeder even bij je als je kind zich op andere activiteiten moet focussen), dan is een heel scala aan – zelf ingestelde – apps en functionaliteiten verboden terrein. Zonder de Unpluq-tag begin je dan namelijk helemaal niets.

Nieuw is Unpluq niet. Ergens aan het begin van de coronapandemie haalde het bedrijf uit Delft via crowdfunding ruim 10.000 euro op voor de ontwikkeling van een soort sleutel (prijskaartje: € 25) die je in de USB-poort van je telefoon kon steken. Via een bijbehorende app konden gebruikers zelf bepalen welke apps ze met en zonder de ‘sleutel’ konden gebruiken. Je kon bijvoorbeeld instellen dat praktische apps (van internetbankieren tot browsen) altijd toegankelijk waren, maar dat je zonder het Unpluq-device geen spelletjes of sociale media kon openen. Ik testte die eerste versie van Unpluq nog datzelfde jaar en concludeerde dat het systeem op wat kinderziektes na goed werkte.

Inmiddels zijn we 5 jaar verder. De ontwikkeling van smartphonetechnologie én van Unpluq stonden niet stil, en dus verving het bedrijf zijn USB-sleutel door een kleine tag die gebruikmaakt van ‘Near Field Communication’ (NFC). Met die tag verifieer je je als het ware bij je smartphone. Na zo’n geslaagde verificatie kun je geblokkeerde apps gebruiken.
Om de tag te kunnen gebruiken, moet je telefoon wel NFC-technologie ondersteunen.

Veelzijdige app

Net als de allereerste versie werkt de ‘sleutel’ in combinatie met een app. Die installeer je op je telefoon, waarna je de tag koppelt en een ‘rooster’ instelt. Je kiest daarbij op welke dagen en tijdstippen het rooster actief is en welke apps worden geblokkeerd geldt. Standaard bevat de app bijvoorbeeld het rooster ‘Productiviteit’, dat op werkdagen van 9.00 tot 17.00 uur actief is voor een aantal afleidende apps.

Je kunt niet alleen de Unpluq-tag gebruiken om apps te ontgrendelen, maar ook andere opties met verschillende moeilijkheidsgraden kiezen.

Verder kies je een ontgrendelingspatroon. Met die optie laat Unpluq zich van een veelzijdige kant zien. Je kunt namelijk niet alleen de Unpluq-tag gebruiken om apps te ontgrendelen, maar ook andere opties met verschillende moeilijkheidsgraden kiezen – van een ‘klikpatroon’ dat je verplicht om op 7 stippen te tikken voordat je een geblokkeerde app tijdelijk kunt gebruiken tot een ‘schudpatroon’, dat vereist dat je de telefoon fysiek beweegt. Ook kun je instellen dat apps alleen mogen worden gebruikt wanneer de telefoon aan de oplader ligt. Dankzij deze opties – er zijn er in totaal 8 – is Unpluq ook geschikt voor gebruikers die geen tag willen aanschaffen.
Een tag kost namelijk € 20. Om de geavanceerde functies in de app te kunnen gebruiken, heb je ook nog eens een jaarabonnement à € 54,95 (of een halfjaarabonnement à € 35,95) nodig.

Fysieke blokkade

Na het installeren en instellen van de app kun je aan de slag.
Dan blijkt de echte kracht van Unpluq. Apps die je uit gewoonte of pure verveling wilt openen, worden namelijk ‘zomaar’ geblokkeerd door een scherm dat je 2 keuzes laat: óf terug naar ‘af’ – en dus de app niet gebruiken – óf de app tijdelijk (5 minuten) ontgrendelen met behulp van de tag of een patroon. De blokkade omzeilen is geen optie.

Eerlijk is eerlijk: er blijft ruimte voor zwakte. Je kunt immers toegeven aan de verleiding door alsnog een patroon te tikken, met je telefoon te schudden of je apparaat aan de lader te leggen. Maar ook dan biedt de blokkade je een mogelijkheid tot bezinning – zodat je je nog eens kunt afvragen of je een bepaalde app wel echt wilt openen.

Heb je de tag niet bij de hand, dan moet je op zoek naar de tag of wachten tot je de app wel kunt gebruiken.

De tag heeft als voordeel boven alle andere ontgrendelingsvormen dat hij een fysieke blokkade vormt. Heb je de tag niet bij de hand, dan moet je op zoek naar de tag (wat je in de praktijk niet snel doet, omdat je je ervoor moet inspannen) of rest je niets anders dan te wachten tot je de app wel kunt gebruiken (met andere woorden: wanneer een rooster eindigt).

Wie zijn Unpluq-gebruik wil bijhouden, vindt in de app gebruiksstatistieken. Dat overzicht is nogal simpel, waardoor het succes van je Unpluq-gebruik lastig kan worden gemeten – al geeft de app wel aan hoeveel tijd je hebt bespaard sinds je Unpluq activeerde.
Misschien is de afwezigheid van uitgebreide statistieken ook geen probleem: smartphones zijn tegenwoordig zo verslavend, dat bij gebrek aan andere verstrooiing zelfs een diagram of vergelijkend overzicht genoeg is om je aan te laven. Dat is nu juist waar Unpluq zijn gebruikers voor wil bewaren.

Gaandeweg het gebruik van de tag en app blijkt dat het rooster nog wel wat moet worden gefinetuned. Zo blokkeert Unpluq apps die je voor je werk of huishouden toch nodig hebt. Dat overkomt je een paar keer. Daarna is het simpelweg efficiënter om zo’n app dan toch maar aan je ‘whitelist’ toe te voegen.
Die manier van werken heeft ook een keerzijde: je kunt daardoor nog steeds op een zwak moment besluiten om afleidende en verstrooiende apps toch op je ‘whitelist’ te zetten.
Zo bezien is ook Unpluq niet het ultieme middel tegen elk zwaktebod.

Alertheid geboden

Dat roept dan ook een belangrijke vraag op: is Unpluq een echte oplossing voor die vele smartphonegebruikers die hun dagen doomscrollend doorbrengen?
Na 4 maanden gebruik is het antwoord ‘ja’, maar met wat kanttekeningen.

Het blokkadescherm, in combinatie met een ontgrendelingspatroon of fysieke tag, zorgt op zijn minst voor een korte bezinning. Maar de optie om roosters te configureren, laat nog steeds veel ruimte om het jezelf niet al te moeilijk te maken. Veel van het succes van Unpluq staat en valt dan ook met de bewuste keuzes die gebruikers zelf maken.

Als je de tag thuislaat, heb je op cruciale momenten misschien geen toegang tot belangrijke apps.

De fysieke tag heeft daarnaast een belangrijk nadeel: als je ‘m thuislaat, heb je op cruciale momenten misschien geen toegang tot belangrijke apps – zoals een ticket-app op het moment dat je naar een concert gaat of je bank-app wanneer je dringend geld moet overmaken. Als je voor de tag kiest, moet je dus wel alert zijn. Idealiter schaf je zelfs een extra tag aan, ‘voor het geval dat’.
Maar in dit nadeel schuilt ook weer een voordeel. Als je de tag niet binnen handbereik hebt, neemt ook de verleiding om geblokkeerde apps te openen af.

Voor die oplossing moet je wel jaarlijks € 54,95 aftikken. In een meerpersoonshuishouden lopen de kosten daardoor al snel op.
Unpluq lost dat probleem sinds kort op met een familieabonnement. Voor € 89,95 per jaar kun je één tag gebruiken voor 3 verschillende telefoons. Voor nog eens € 30 per jaar extra kun je een onbeperkt aantal telefoons aan je tag koppelen.
In dat geval is het wel aan te raden om extra tags (à € 20) te gebruiken – al was het alleen maar om te voorkomen dat een huisgenoot de ‘sleutel’ meeneemt en je vervolgens dagenlang niet kunt internetbankieren.

Overigens kan de tag tegen een stootje. Na meerdere avonturen in de wasmachine werkt hij nog even goed als altijd. ‘m In je broekzak laten zitten, levert dus niet direct problemen op.

Conclusie

Van alle oplossingen die er zijn om het smartphonegebruik aan banden te leggen – van schermtijdinstellingen en speciale opbergzakjes voor telefoons tot apps zoals FamilyLink en Qustodio – blijkt de fysieke ‘sleutel’ van Unpluq heel effectief, al hangt er wel een prijskaartje aan.
Het systeem is waterdicht, spoort gebruikers aan tot bezinning en biedt volop mogelijkheden om zelf de lat voor appgebruik hoger of lager te leggen.

De oplossing is daarmee ook spiegelend en confronterend: de gebruiker blijft de zwakste schakel, die kan sjoemelen met roosters of gemakkelijke patronen. Maar wie tegen zichzelf aanloopt, kan altijd nog de telefoon ‘op slot’ doen en de sleutel weggooien. Kom daar maar eens om bij andere systemen …