Het is zondag. De preek heeft je geraakt, maar je weet niet goed hoe je je gedachten of gevoelens onder woorden moet brengen. Of het lukte je niet zo goed om naar de preek te luisteren, maar je wilt toch graag met je huisgenoten of vrienden in gesprek over de boodschap. Misschien wordt je aandacht alweer zó opgeslokt door andere dingen dat je domweg niet meer over de kerkdienst kunt doorpraten. Hoe vind je dan de gelegenheid – en de woorden – om toch nog een inhoudsvol gesprek over de preek te hebben?
Ter informatie
De foto’s in dit artikel zijn gebaseerd op de eerste druk die we recent van De Banier ontvangen. Deze is binnenkort verkrijgbaar.
Misschien herken je de bovenstaande worsteling. Het kan lastig zijn om je gedachten of gevoelens over een preek onder woorden te brengen – omdat de boodschap je diep raakte of juist in verwarring achterliet.
Zelf worstel ik er ook mee. Want hoe mooi het ook is om na een preek samen door te praten over de boodschap van het evangelie, soms is het ook buitengewoon moeilijk of zit je gewoon even helemaal niet te wachten op een vraag over wat de preek met je deed.
Toen ik daar vorig jaar tegenaan liep, ging ik op zoek naar een oplossing. Een kletspot die ik ooit voor mijn verjaardag kreeg, bood daarbij volop inspiratie. Dat wil zeggen: voor de vorm. De kaartjes waren minder geschikt voor een goed gesprek na kerktijd …
Van het een kwam het ander …
Het is één ding om een kletspot te willen maken, maar het bedenken van geschikte vragen is iets heel anders. Daarom schakelde ik de hulp in van mijn gezin. Op een winterse zondagmiddag sloegen we de handen ineen. Iedereen bedacht vragen en opdrachten die we konden gebruiken om met elkaar na te praten over de preek.
Het gezinsmoment had resultaat: na afloop lag er een schat op aan inhoudsvolle gespreksvragen en doe-opdrachten. Genoeg om met elkaar in gesprek te gaan over de preek!
Al snel ontstond er een nieuwe gedachte: zouden er niet veel meer gezinnen zijn die worstelen met een gesprek over de preek?
Toegegeven, in onze gesprekken over (geloofs)opvoeding met andere ouders kwam dit onderwerp nooit ter sprake. Maar ik kon me maar moeilijk voorstellen dat andere opvoeders niet dezelfde worstelingen kenden. Zo ontstond bij mijn vrouw Gerdien en mij al snel een vervolgidee: wát als we deze gesprekskaartjes beschikbaar zouden maken voor een veel groter publiek? Dan zouden veel meer opvoeders er iets mee kunnen!
Een grote doelgroep
Zo gezegd, zo gedaan. Vanuit mijn werk kende ik uitgeverij De Banier. Dus nam ik contact op met uitgever Martijn de Groot om het idee met hem te bespreken. Hij reageerde enthousiast en wilde de bespreekpot – de projectnaam die ik gemakshalve maar even gebruikte – wel uitgeven.
Dat zorgde natuurlijk voor wat druk op de ketel. Want als je doelgroep groter wordt, is het mooi als je ook echt iedereen binnen je doelgroep kunt bedienen.
We wilden daarom dat onze gesprekskaartjes geschikt zouden zijn voor denkers, doeners, oudere en jongere kinderen, beelddenkers en praktisch ingestelde gesprekspartners. En dat is best een uitdaging …
We wilden dat onze gesprekskaartjes geschikt zouden zijn voor denkers, doeners, oudere en jongere kinderen, beelddenkers en praktisch ingestelde gesprekspartners.
Daarom gingen we met ons plan terug naar de tekentafel keukentafel. We bekeken ons plan nog eens kritisch, gooiden vragen weg, bedachten nieuwe opdrachten en formuleerden sommige vragen anders. Zo ontstond in een paar maanden tijd een nieuwe set, met startvragen, persoonlijke vragen, nadenkertjes en doe-opdrachten.
Om te zorgen dat ze geschikt waren voor voor een grote doelgroep, vroegen we gezinnen in onze omgeving om ze te testen en kritisch te beoordelen. Onder hen waren verschillende opvoeders met (professionele) kennis op het gebied van autismespectrumstoornis en beelddenken. Dat hielp om de vragen aan te scherpen of duidelijker te verwoorden.
Nogmaals bedankt!
De families De Fijter, Hazeleger, Kloosterman, Pul en Van Ouwendorp hebben ons een grote dienst bewezen door de kaartjes te proberen in hun gezin en nuttige feedback te geven.
Associatiekaarten als extraatje
Gaandeweg voegden we nóg iets toe aan de kaartenset: een foto op de achterkant, waardoor de kaarten ook geschikt zijn als associatiekaarten.
Mocht je nog nooit van dat fenomeen hebben gehoord: associatiekaarten zijn een geweldig middel voor jongeren en ouderen die het lastig vinden om hun gedachten onder woorden te brengen.
Misschien buitelen hun gedachten en gevoelens over elkaar heen of weten ze gewoon niet wat ze nu precies denken. Foto’s kunnen dan uitkomst bieden. Ze werken als het ware als een ‘sleutel’ voor een ‘gedachteslot’. Je legt een paar foto’s neer en vraagt je gesprekspartner welke foto het beste bij diens gedachten of gevoelens past. Vaak gaat daardoor spontaan een ‘deurtje’ in zijn/haar hoofd open, waardoor iemand wel kan vertellen wat hij of zij denkt of voelt.
Lang leve de neurodiversiteit!
Vaak gaat er opeens een ‘deurtje’ in het hoofd open, waardoor iemand wel kan vertellen wat hij of zij denkt of voelt.
De foto’s achter op de gesprekskaarten vormen ook van die ‘sleutels’. Als iemand in je gezin of omgeving het lastig vindt om zijn of haar gedachten of gevoelens te verwoorden, dan kunnen ze helpen om een associatie op te roepen met iets wat in de preek werd gezet. Dat kan een Bijbeltekst, een praktisch voorbeeld of een stukje uitleg zijn.
Zo krijg je alsnog een gesprek en betrek je iedereen bij het gesprek over de preek.
De ervaring leert dat zo’n associatie maar zelden hetzelfde is als een vorige keer. Een piepklein detail op een foto, zoals een bloemetje in een bergweide of een weerspiegeling in het water, kan de ene keer doen denken aan een beeld dat in een preek werd gebruikt en de andere keer een directe ‘link’ oproepen met een Bijbelgedeelte dat door de predikant werd aangehaald.
Persoonlijke ontboezemingen
En nu, eind december 2025, ligt de besPREEKpot bijna in de winkel. Zelf testten we in de afgelopen weken iedere zondagavond de drukproef, die we gewoon zelf afdrukten en daarna met het nodige knip- en plakwerk in elkaar zetten. Voor de eindversie is dat natuurlijk niet nodig: die bestaat gewoon uit handige geperforeerde vellen waar je de kaartjes alleen nog maar uit hoeft te drukken.
’s Avonds na de kerkdienst komt de pot op tafel. Een van de gezinsleden pakt een kaartje en stelt de vraag die op het kaartje staat aan de persoon rechts van hem/haar. Nadat hij of zij de vraag heeft beantwoord (of de opdracht heeft uitgevoerd), mag hij of zij de vraag stellen aan de volgende persoon rechts. Zo gaan we de kring rond en komt iedereen een keer aan de beurt.
In de praktijk ontstaat zo al snel een gesprek. Er worden vervolgvragen gesteld, er volgen aanvullende reacties en er wordt in een ontspannen setting doorgesproken over de preek. De doe-opdracht ‘Ren 3 keer de trap op en af, klap in je handen, draai je om, en noem 4 kernwoorden uit de preek’ (een aanrader voor iedereen die na de kerkdienst z’n energie kwijt moet) zorgt voor hilarische reacties. En een vraag als ‘Welke vraag zou je aan God willen stellen naar aanleiding van de preek?’ leidt soms spontaan tot een persoonlijke ontboezeming.
De besPREEKpot is niet bedoeld om openheid te forceren, maar om te faciliteren.
Eerlijk is eerlijk: soms houd je een heel persoonlijk antwoord ook wél achter je kiezen. Dan is iets toch de intiem om te delen. Dat moet kunnen: de besPREEKpot is niet bedoeld om openheid te forceren, maar om te faciliteren.
Ja, het is spannend om zo kwetsbaar te zijn. Want, eerlijk is eerlijk, het is gemakkelijker om een persoonlijke vraag uit de weg te gaan en tussen jezelf en God te houden. Maar het is belangrijk om in je gezin open over God en geloven te spreken. Om de ander te helpen bij zijn of haar geloofsworstelingen. En om in alles je afhankelijkheid van God te belijden. Het gaat immers om Hem, om Zijn verbond en om Zijn Koninkrijk – in jouw leven en in dat van je gezinsleden.
besPREEKpot in een jampot
Dat uitgeverij De Banier in het concept van de besPREEKpot geloofde, bleek wel uit het plan om een handig bewaardoosje bij de kaartjes te leveren.
We hebben het doosje inmiddels gezien en getest. Het heeft een mooi ontwerp en is ideaal om je kaartjes netjes te bewaren. Ook handig: de drukker heeft hem zo gemaakt dat je hem alleen nog maar over de gerilde randen hoeft te vouwen.
Wil je de kaartjes altijd in beeld hebben, dan zou je een grote jampot kunnen gebruiken. De Bonne Maman Extra Jam Aardbei-pot van 750 gram heeft de perfecte afmetingen voor de kaartjes.
