‘Elektrisch leven’ rekent af met de gangbare verklaring van natuurlijke processen

Elektromagnetische velden, elektriciteitsgolven, magnetische sensitiviteit: in ‘Elektrisch leven’ presenteert Sander Funneman een interessante nieuwe blik op de wereld om ons heen.

Bijen die elektromagnetisme gebruiken om met elkaar te communiceren, bacteriën die elektriciteit gebruiken om voedingsstoffen uit te wisselen, pollen die een negatieve lading hebben en zich daardoor kunnen verspreiden: wie ‘Elektrisch leven’ van Sander Funneman leest, valt van de ene verbazing in de andere. In de graphic novel – met illustraties van Peter Brouwers – laat Funneman namelijk zien hoe alles in de natuur wordt beïnvloed door elektriciteit. ‘Elektrisch leven’ gaat daarmee niet alleen de strijd aan met het heersende beeld dat de natuur wordt beïnvloed door chemische reactiviteit, maar weet dat ook goed te onderbouwen en duidelijk in beeld te brengen. Het levert een verfrissende en verrassende kijk op de wereld om ons heen op.

Elektromagnetische velden en elektriciteitsgolven

Onderzoekers die natuurlijke fenomenen proberen te verklaren, vallen daarvoor meer dan eens terug op scheikundige processen. Die zouden immers de basis vormen voor tal van processen in de wereld om ons heen – van de ontwikkeling van organismen tot atmosferische fenomenen.

Sander Funneman is een andere mening toegedaan. Hij doet sinds de jaren tachtig onderzoek naar natuurlijke elektrische signalen en frequenties in het ecosysteem. De kennis die hij gaandeweg opdeed, verwerkte hij in boeken en lezingen. In ‘Elektrisch leven’ maakt hij de – voor leken soms ingewikkelde materie – toegankelijk voor een breed publiek.

Funneman schetst hoe bacteriën in de zee elektrische draden vormen tussen microben aan de oppervlakte en op de zeebodem om voedsel en zuurstof uit te wisselen.

In acht hoofdstukken betoogt Funneman hoe niet chemische reactiviteit, maar elektromagnetische velden, elektriciteitsgolven en magnetische sensitiviteit in en om ons heen een rol spelen. Insecten, microben, de kosmos maken allemaal gebruik van deze fenomenen – of dat nu is om hun weg over de aarde te vinden, om onderling te communiceren of om zich te verspreiden. Meer dan eens gebeurt dat onbedoeld of ongemerkt. Funneman schetst bijvoorbeeld hoe bacteriën in de zee elektrische draden vormen tussen microben aan de oppervlakte en op de zeebodem om voedsel en zuurstof uit te wisselen. Mensen en dieren kunnen daar ongehinderd tussendoor zwemmen, want de kabelbacteriën zijn niet zichtbaar of merkbaar. Maar intussen houden ze wel een heel ecosysteem in stand.

Herkenbare illustraties

Het voert te ver om de vele –wetenschappelijk aangetoonde – voorbeelden die Funneman aanhaalt te noemen. Wie ‘Elektrisch leven’ leest, kan alleen maar versteld staan van de wonderlijke mechanismen in de wereld – die door Funneman vanuit evolutionistisch perspectief wordt beschreven.
Het is de verdienste van illustrator Peter Brouwers dat de materie nooit te ingewikkeld wordt. Hij tekent de organismen – tot en met bacteriële kolonies in petrischaaltjes – trefzeker en herkenbaar, en brengt de elektrische en elektromagnetische processen duidelijk in beeld. Dat maakt van ‘Elektrisch leven’ een interessant en leerzaam boek waardoor je met andere ogen naar de wereld om je heen gaat kijken.