‘De toekomst is eindeloos’ brengt geen nieuws

Als Roland van der Vorst een week zonder apparaten de Noorse bossen intrekt, ervaart hij iets intens. Hij ziet en beleeft de wereld om zich heen als nooit tevoren. Ineens dringt tot hem door hoe invloedrijk digitale technologie is – en hoe fnuikend voor het léven. Toch zit hij tijdens de terugreis weer binnen de kortste keren met zijn iPhone in handen. Blijkbaar bezit technologie een macht die zelfs oerervaringen de baas kan.

Desondanks laat de reis iets na – of zet hij iets in beweging. Van der Vorst, hoofd innovatie bij de Rabobank en voormalig hoogleraar aan TU Delft, wordt er des te bewuster door gemaakt van wat smartphones, sociale media en consorten vermogen. Ze drijven weg van de kern van het bestaan en maken het leven oppervlakkig. In ‘De toekomst is eindeloos – Een open blik op digitalisering’ beschrijft hij hoe ‘tools’ en ‘technologie’ de wereld enerzijds opener maken maar anderzijds de blik op de echte wereld versluieren. De directe ervaringen van vroeger zijn steeds vaker ingewisseld door hoe mensen zichzelf en anderen zien en hoe ze door digitale systemen worden waargenomen.

Wat de winst van het boek is, blijft dan ook wat ongrijpbaar.

Dat is geen nieuwe kost voor iedereen die technologische ontwikkelingen met al hun uitwassen kritisch bekijken. Boeken over wat de digitalisering betekent voor de mensheid en hoe we ons ertoe hebben te verhouden, verschenen er al vele – ook vanuit filosofische invalshoek, zoals Van der Vorst zijn boek insteekt. Zo bezien is ‘De toekomst is eindeloos’ slechts een nieuwe uitgave in een uitdijende reeks boeken over een prangend probleem. Een sluitend antwoord op zingevingsvraagstukken ontbreekt bovendien, ook al probeert de auteur die te vinden in het zenboeddhisme. Wat de winst van het boek is, blijft dan ook wat ongrijpbaar. Of het moest deze zijn: na het lezen ervan ben je je weer even bewust van de verstrekkende invloed van digitale media op individuen en op de samenleving als geheel. Maar die boodschap beklijft alleen als je je smartphone daarna ook echt laat liggen.